Kırk Yıllık Hatır
1550'lerde Tahtakale’de açılan iki dükkân, İstanbul’a yeni bir içecekten fazlasını getirdi: konuşmanın, dedikodunun ve muhalefetin mekânını. Kahvehanenin dört yüz yetmiş yıllık hikâyesi bir fincanın dibinde.
İstanbul
Şehir Mektubu
Vapurun Son Seferi
Kırk yıldır aynı hatta çalışan bir kaptan, emekliliğinden önceki son haftasında Boğaz’ı anlatıyor.
Whitman’ın Yapılacaklar Listesi
1855'te Brooklyn’de, adı kapağında bile yazmayan bir şair kendi kitabını bastı ve önsözüne, nasıl yaşanacağına dair tek nefeslik bir liste koydu. Liste bugün de vapurda okunmaya değer.
Hayalde Çektiğimiz Acılar
İki bin yıl önce Seneca, genç bir dostuna kaygının panzehirini mektupla yolladı. Gece üçte tavana bakan herkes için o mektup hâlâ okunmayı bekliyor.
Üç Milyon Aday, Bir Soru
25 Ekim’deki KPSS Ortaöğretim’e yaklaşık üç milyon kişi başvurdu. Sınavdan sonra “saltanat ne zaman kaldırıldı” gibi aramalar patladı. Sınav nasıl geçti, bundan sonra ne olacak, puan neye yarayacak?
Portreler
Tersine Kazınan Harfler
Kapalıçarşı’nın hanlarında elle çalışan son kuşak ustalar, makinenin kırk saniyede yaptığını hâlâ bir buçuk saatte yapıyor. Zincirli Han’da bir hakkâkın tezgâhı başında bir hafta.
Editörün Seçtikleri
Yayın kurulumuzun bu hafta okumanızı istediği yazılar.
Lale Devri Diye Bir Devir
Emirgan’da lalelerin önünde fotoğraf çektiren herkes bir devrin adını anar. Oysa o devri yaşayanlar ona hiç Lale Devri demedi; adı yaklaşık iki yüz yıl sonra kondu.
Aya Yolculuk ve Bir Cadı Davası
Johannes Kepler, gezegenlerin yasalarını bulurken bir yandan da Ay’a giden bir çocuğun hikâyesini yazdı. O hikâye, yıllar sonra annesinin cadılıkla yargılandığı davada aleyhine kullanılacaktı.
Çevrilmeyen Kelimelerin Gümrüğü
Hüzün, gönül, keyif ve yakamoz başka dillere geçerken bavullarının bir kısmını sınırda bırakmak zorunda kalıyor; belki de iyi ki.
Süleyman Efendi’nin Nasırı
1941'de üç genç şair, şiirin bütün süslerini kapı dışarı etti ve yerine bir nasırı, bir kundurayı, bir sardalyayı koydu. Orhan Veli’nin Garip’i, hâlâ hafif görünen ama ağır gelen bir devrim.
Gündem
Bilmeniz gerekenleri anlatan günlük köşe.
Derelerin Hafızası
14 Ekim’de başlayan sağanak, İstanbul ve Kocaeli’de can kayıplarına, binlerce ihbara ve ağır hasara yol açtı. Sel geçti, ama geride bıraktığı soru hâlâ duruyor: Bu şehirler derelerini neden unuttu?
Şehrin Unutulmuş Marulları
Kent tarihçisi Sevim Karabulut, İstanbul’un kaybolan bostanlarını, Yedikule marulunu ve bir şehrin kendi sebzesini yetiştirmeyi neden unuttuğunu anlatıyor.
Beyaz Mermer Masa Rejimi
İstanbul’un kafeleri artık kahve için değil, kahvenin fotoğrafı için tasarlanıyor; mahalleler de bu tasarıma ayak uyduruyor.
Saat İkiden Sonra
Şehir uyurken İstanbul’u ayakta tutanlar. Bir taksici, bir fırıncı, bir hemşire ve hiç durmayan metrobüs.
Kokusunu Kaybeden Haliç
Bir zamanlar şehrin lağımı sayılan Haliç, kıyısında yürüyenleri, oturanları ve balık tutanları sessizce geri çağırıyor.
Salon da Oda Sayılır
Kadıköy’de kiralar öğrenci bütçelerini çoktan aştı. Moda’da üç odalı bir evi beş kişiyle paylaşan üniversiteliler, şehirde kalmanın yeni aritmetiğini anlatıyor.
Şehir Mektubu
Porsuk’un Kıyısında Bir Mektup
Öğrencilerin şehri, tramvayın şehri, lületaşının ve çiböreğin şehri. Eskişehir, İstanbul’dan iki buçuk saat uzakta, başka bir zaman diliminde yaşıyor gibi.
Eleştirmenler
Şefaat Yerine Seyahat
1630'da bir aşure gecesi, Unkapanılı bir genç rüyasında dilini sürçtürdü ve kırk yıllık bir yolculuğa çıktı. Evliya Çelebi’nin Seyahatname’si, dünyanın en verimli dil sürçmesinin kaydı.
Perdede Anlaşamamak
Hacivat süslü konuşur, Karagöz düz anlar. Beş yüz yıldır perdede süren bu yanlış anlaşılma, bugün toplantı odalarında, apartman gruplarında ve aile sofralarında devam ediyor.
Bahar Sessiz Kalmasın Diye
Rachel Carson, yüzyılın en etkili çevre kitabını hastalığını herkesten saklayarak yazdı. Sessiz Bahar’ın arkasında bir kıyı, bir dostluk ve zamana karşı yapılmış bir yarış var.
Dostoyevski’yi Vapurda Okumak
Türkiye’de her kuşak Dostoyevski’yi yeniden keşfediyor. Petersburg’un rutubetli odalarında geçen romanlar, İstanbul’un kalabalık vapurlarında neden bu kadar tanıdık geliyor?
Yeni Romanın Haritası
Büyük yayınevlerinin vitrinleri değil, küçük yayınevlerinin bodrum katları. İstanbul değil, taşra. Büyük anlatılar değil, kırık hafızalar. Çağdaş Türk edebiyatına bir sonbahar bakışı.
Yüz Kırk Dakikalık İmparatorluk
Gümüşsuyu’nun yüz otuz ülkede izlenmesi, Türk dizisinin dünyaya ne sattığını ve karşılığında neyi kaybettiğini sorduruyor.
Köşe Yazarlarımız
Kaybetme Korkusuyla Sevmek
Hannah Arendt, yirmi iki yaşında, Augustinus’un sevgi kavramı üzerine bir tez yazdı. Sorusu yüzyıllardır aynı: Ölümlü bir şeyi, onu kaybetmekten korkmadan sevebilir miyiz?
Kırk Yılın Hesabı
İsmet Özel’i okumak, bir şairin değil bir itirazın izini sürmektir. Marksizmden İslamcılığa, oradan milliyetçiliğe uzanan bir yolda değişmeyen tek şey, şiirin kendisine yüklediği ağırlık oldu.
Saatçinin Sabrı
On sekiz yaşında ilk romanını yayımlayan, sonra yirmi yıl boyunca saray saatlerinin çarkları arasına çekilen Şule Gürbüz, Türk edebiyatının en sabırlı ve en tuhaf seslerinden biri.
Bir Günün İçinde Bütün Hayat
Woolf’un Londra’sında bir haziran sabahı, Joyce’un Dublin’inde bir perşembe, Atay’ın romanında bir intihar haberi. Modernizm yüz yıl önce romanın saatini durdurdu; biz hâlâ o saatin içinde yaşıyoruz.
Kurgu & Şiir
Bu haftanın öyküleri ve şiirleri.
Öykü
Perşembe Sofrası
Cihangir’deki daireyi satmaya gelen Leyla, anneannesinin komşularının her perşembe hâlâ onun için bir tabak koyduğunu öğrenir.
Garda Bir Karamazov
Emekli edebiyat öğretmeni Nevzat Bey, otuz yıldır her ekim Karamazov Kardeşler’i baştan okur. Bu yıl Eskişehir Garı’nda Ankara’ya giden son treni beklerken, kitabın bitmesine bir bölüm kala biri yanına oturur.
Porsuk
Kütahya dağlarından inip Sakarya’ya karışan bir ırmak, yolunun ortasında bir şehrin içinden geçerken, kıyısında oturan birine ne söyler?
Tramvay, Saat On Bire Doğru
Bir çeviri bürosunda çalışan Leman, bir salı sabahı Eskişehir tramvayında yedi durak boyunca annesini, bir cümleyi ve hiç gönderemediği bir mektubu düşünür.
Laf Arasında
Şehirde Neler Var
Bu hafta İstanbul’da görülecek, dinlenecek, tadılacak şeyler.
Yerin Altından Kubbenin Altına
Yerebatan Sarnıcı’nın serin karanlığından Süleymaniye’nin ışığa boğulmuş kubbesine, Tarihi Yarımada’da bir gün süren ve hiç acele etmeyen bir yürüyüş.
Gecenin Sesleri
Yirmi iki kişilik bir caz barı, deniz bülteninden besteler, kemençeyle tekno, bir avluda fasıl ve kira artışları üzerine bir şarkı üçlemesi.
Kuleden Hisara
Galata Kulesi’nden Rumeli Hisarı’na, Boğaz’ın Avrupa yakasını kıyı kıyı yürümek ve dönüşü vapura bırakmak. Bir Pazar için on iki kilometrelik bir rota.
Şehrin en iyi yazıları, her pazar sabahı.
Yalnızca İstanbul okurlarına: haftanın seçkisi, öyküler ve karikatürler.