Fidye Yazılımı

Vanderbilt’te Fişi Çekilen Pazartesi

Nashville’deki Vanderbilt Üniversitesi, 9 Kasım’da tüm topluluğuna cihazlarını kapatıp kampüs ağından çıkmasını söyledi. BYOD adlı fidye yazılımı çetesi verileri şifrelediğini ve bir milyondan fazla Sosyal Güvenlik numarası çaldığını iddia ediyor; üniversite veri hırsızlığını doğrulamış değil.

Vanderbilt Üniversitesi kampüsünde çimenlik bir avlu, arka planda kırmızı tuğlalı bir bina ve yaprakları dökülmüş ağaçlar.

Vanderbilt Üniversitesi kampüsünde çimenlik bir avlu, arka planda kırmızı tuğlalı bir bina ve yaprakları dökülmüş ağaçlar. · Fotoğraf: Stablenode / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Dinle 4 dakika

Kriminoloji hocası Laurie Woods 9 Kasım Pazartesi sabahı üniversite bilgisayarını açtığında ekranda yaklaşık kırk tane “Read Me” belgesi buldu. Öğrenci gazetesi The Vanderbilt Hustler’a göre başka bir sınıfta bir hoca kara tahtaya “No WiFi, No Class” yazıp dersi iptal etti. Blair Müzik Okulu dekanı Melissa Rose ise sabah 10.06'da öğrencilere şunu iletmişti: “Şimdilik herkesten, daha fazlasını öğrenene kadar ağdan tamamen uzak durmasını istiyoruz.”

Vanderbilt’in resmî haber sitesindeki ilk açıklama, sabah 10.45 damgasıyla, üniversitenin “aktif bir siber güvenlik olayına” müdahale ettiğini ve olayın “üniversite cihazlarını, sistemlerini ve bulut tabanlı hizmetlerini etkileyebileceğini” bildirdi. Talimat netti: üniversite cihazlarını kapatın, kampüs Wi-Fi’ından çıkın, tetikte olun. Uyarı işaretleri de sıralanmıştı: beklenmedik açılır pencereler, OneDrive veya Box’taki dosya ve izinlerde olağandışı değişiklikler, taşınmış ya da yeniden adlandırılmış dosyalar, beklenmedik parola veya kimlik doğrulama onayı istekleri. Bunları görenlerden sorunu kendileri çözmeye çalışmamaları, cihazı derhal kapatıp yardım masasını başka bir cihazdan ya da telefonla aramaları istendi. (Hustler, VUIT’nin bu çağrısını 11.26'ya tarihliyor; zaman damgaları kaynaklar arasında farklı.)


Üniversite ne söyledi, ne söylemedi? Akşam 19.15 güncellemesine göre kampüs Wi-Fi’ı geri geldi, ancak “Vanderbilt sistem ve uygulamalarının çoğuna erişim kısıtlı” kaldı. Üniversite, devlet kurumları ve başka ortaklarla çalıştığını, 10 Kasım Salı günü derslerin normal programla süreceğini duyurdu. Hustler’ın aktardığına göre akşam yapılan bir görüşmede VUIT, Brightspace ve YES sistemlerinin güvenle kullanılabileceğini, OneDrive ve Dropbox’ın ise hâlâ ele geçirilmiş durumda olduğunu söyledi; bir VUIT temsilcisi durumu şöyle tarif etti: “Siber saldırı az önce patlamış bir bina gibi; parçaları toplamaya çalışıyoruz.”

Söylenmeyenler en az bu kadar önemli. Okuduğum kaynakların hiçbirine göre Vanderbilt verilerin çalındığını, cihazların şifrelendiğini ya da saldırının BYOD adlı gruba ait olduğunu resmen doğrulamış değil. Giriş noktası ve etkilenen kişi sayısı da açıklanmadı. Recorded Future News’e göre üniversitede yaklaşık 14.000 öğrenci ve 6.000'i aşkın çalışan var. Ayrı bir kurum olan Vanderbilt Üniversitesi Tıp Merkezi’nin (VUMC) sistemlerinin etkilendiğine dair okuduğum kaynaklarda bir bilgi yok; VUMC’nin adı 2023'te Meow adlı başka bir grubun sızıntı sitesinde geçmişti.


Çete ne iddia ediyor? BleepingComputer’a göre BYOD, Pazartesi günü Vanderbilt’i sızıntı sitesine ekledi; veritabanlarını kilitlediğini, öğrenci ve çalışan bilgilerini çaldığını ve “Bir Milyondan Fazla Sosyal Güvenlik Numarası” ele geçirdiğini öne sürdü. Sitenin ulaştığı bir ekran fotoğrafında README_BYOD_31.txt adlı bir fidye notu görülüyor; not, yedeklerin de ellerinde olduğunu ve üniversite pazarlık etmezse verileri yayımlayacaklarını söylüyor. Cyber Security News, grubun etki alanı denetleyicisini (domain controller) kontrol ettiğini de iddia ettiğini aktarıyor. Bunların hepsi doğrulanmamış iddia. Doğrulanabilen tek somut iz şu: Nashville Scene, bazı kullanıcıların dosyalarının “.byod” uzantısına dönüştüğünü ve bir araştırmacının üniversite sistemlerindeki çalışmalarına erişemediğini bildirdi. Bu, şifrelemeye işaret ediyor ama kapsamını göstermiyor.

BYOD yeni bir isim. Fidye yazılımı uzmanı Allan Liska, Recorded Future News’e “İlk kurbanlarını 29 Eylül’e kadar görmedik” dedi. Aynı habere göre grup, Trump Mobile’ı hedef aldığı ve 3.615 müşterinin verisini sızdırdığı düşünülen saldırının da arkasında; Michigan State Üniversitesi ile tıp tesisleri de etkilenen ve eyaletin sayılı hastanelerinden birinin ambulansları geri çevirmek zorunda kaldığı New Mexico Üniversitesi de kurbanlar arasında anılıyor. Grubun ölçeği hakkında kaynaklar çelişiyor: BleepingComputer sızıntı sitesinde beş başka kurum sayarken, Nashville Scene’in alıntıladığı bir takip sitesi Eylül’den bu yana 17 hedef gösteriyor. Grubun şifreleyicisine dair yayımlanmış bağımsız bir teknik analize ulaşamadım.


Neden “kapatın”? Fidye yazılımı tek bir anda değil, dalgalar hâlinde çalışır. Saldırgan önce ağa yerleşir, yetkileri yükseltir, ardından paylaşılan sürücülere ve senkronize klasörlere yayılır. Şifreleme başladığında açık her makine hem hedef hem de bir sonraki makineye köprüdür. Cihazı kapatmak süren şifrelemeyi yarıda keser; ağdan çıkmak yanal hareketi engeller. OneDrive ve Box uyarısının nedeni de bu: bulutla eşitlenen bir klasör, yereldeki şifrelenmiş dosyayı sadık bir şekilde buluta taşır. Bedeli ağırdır, çünkü bellek kanıtları da kaybolur, ama yayılan bir saldırıda kontrol altına almak adli titizliğin önüne geçer.

İkinci katman “çifte şantaj”: çeteler önce veriyi kopyalar, sonra şifreler. Kurum yedekten geri dönse bile ikinci tehdit, verilerin yayımlanması, masada kalır. BYOD’un notundaki “yedekler bizde” cümlesi de bu pazarlık baskısının parçası.

Üniversiteler neden bu kadar sık hedef? Açık ağlar, fakülte fakülte dağılmış BT yönetimi, her dönem yenilenen binlerce kimlik ve değerli araştırma verisi bir arada. Sophos’un 2025 Eğitimde Fidye Yazılımı raporuna göre yükseköğretimdeki saldırıların yüzde 58'i verilerin şifrelenmesiyle sonuçlandı; şifreleme öncesinde durdurulan saldırıların payı yüzde 21'den 38'e çıktı. Verisi şifrelenen kurumların yalnızca yüzde 47'si yedekten geri dönebildi; bir önceki yıl bu oran yüzde 78'di. Saldırıların yüzde 35'inde giriş noktası istismar edilen bir güvenlik açığıydı.


Ne yapmalı?

Öğrenciler ve çalışanlar için:

  • Önümüzdeki haftalarda “Vanderbilt BT” imzalı e-postalara, SMS’lere ve aramalara şüpheyle yaklaşın. Büyük ihlallerin ardından gelen oltalama dalgaları, olayın kendisinden daha çok kişiye ulaşır. Parola sıfırlama bağlantılarına tıklamayın, adresi kendiniz yazın.
  • Üniversite parolanızı başka bir yerde kullandıysanız oralarda hemen değiştirin; beklenmedik MFA onay isteklerini reddedin ve bildirin.
  • ABD’deyseniz Equifax, Experian ve TransUnion’da ücretsiz kredi dondurma (credit freeze) başlatın. Sosyal Güvenlik numarası iddiası doğrulanmasa da dondurmanın maliyeti yok.
  • Araştırma verilerinizin üniversite sistemleri dışında, çevrimdışı bir kopyasını tutun.

Kurumların BT ekipleri için:

  • Yedeklerin en az bir kopyası çevrimdışı ya da değiştirilemez (immutable) olsun ve geri yükleme düzenli olarak denensin. Etki alanı yönetici hesaplarıyla yedek sistemine erişilememeli.
  • Tüm hesaplarda, özellikle yönetici ve uzaktan erişim hesaplarında, oltalamaya dayanıklı MFA kullanın.
  • Uç noktalarda EDR çalıştırın ve 7/24 izlenmesini sağlayın; toplu dosya yeniden adlandırma gibi davranışlarda otomatik izolasyon tanımlayın.
  • Öğrenci Wi-Fi’ını, idari ağı, araştırma ağını ve sunucuları birbirinden ayırın; etki alanı denetleyicilerine erişimi sınırlayın.
  • Olay müdahale planınızın, ağ çöktüğünde çalışan bir iletişim kanalı (telefon zinciri, SMS) ve önceden yazılmış “cihazları kapatın” mesajı içermesine dikkat edin. Vanderbilt öğrenci yönetiminin “iletişim eksikliğinden” yakınması, bu kısmın da teknik kadar önemli olduğunu hatırlatıyor.

Kaynaklar:

Furkan Çalışkan, tehdit istihbaratı, zararlı yazılım analizi ve OSINT üzerine çalışıyor ve yazıyor. Tüm yazıları →

“Vanderbilt’te Fişi Çekilen Pazartesi” 10 Kasım 2026 tarihinde Gündem bölümünde yayımlandı.

Gündem bölümünden

Endüstriyel Sistemler

Dondurucunun Kapısını Kim Açtı?

Ekim’de Fransa’da yüzlerce süpermarketin soğutma kontrolcüleri uzaktan buz çözme moduna alındı, kasımda dalga Avrupa’ya yayıldı. ABD’li beş kurumun ortak uyarısı ve Fransa’nın İran’ı suçlaması, internete açık bırakılmış küçük bir kutunun nasıl ulusal güvenlik meselesine dönüştüğünü gösteriyor.

APT

Kuyuya Atılan Zehir

Sekoia, meşru siteleri, sahte kopyaları ve bir Ukrayna analitik servisini iPhone ve Android ziyaretçilerine istismar zinciri sunmak için kullanan bir kampanyayı orta-yüksek güvenle APT29'a bağlıyor. Kullanılan açıkların hepsi çoktan yamalanmış; hedef, güncellemeyi erteleyenler.

Şehrin en iyi yazıları, her pazar sabahı.

Yalnızca İstanbul okurlarına: haftanın seçkisi, öyküler ve karikatürler.